fon

Kaç Çeşit Ney Vardır? Ney Çeşitleri Nelerdir?

“Kaç çeşit ney vardır?” sorusuna değinmeden önce, “Neden ney çeşitleri vardır?” sorusuna yanıt arayalım.

Erkek ya da kadınların ses tonları farklı olduğu gibi, erkeklerin kendi aralarında ve kadınların kendi aralarındaki ses tonları da farklılık göstermektedir. Basit bir ifadeyle; kiminin sesi ince, kiminin sesi ise kalın tonlardadır. Bu nedenle, bir şarkıyı farklı solistler söylediğinde icra edilen ton, bazı solistler için fazla tiz (ince), bazı solistler için ise fazla pest (kalın) gelebilmektedir.

Bu nedenle, bir eser icra edilirken, şarkıyı seslendirecek solistin sesine uyumlu tondan icra edilir. Bu durumda, telli ve tuşlu enstrümanlar daha avantajlıdır. Tuşlu çalgılarda aynı eseri farklı pozisyonlarda çalarak, farklı farklı tonlarda icra gerçekleştirebilmek mümkündür. Telli çalgılarda ise, hem farklı pozisyonlarda çalarak, hem akortu değiştirerek hem de kelepçe kullanarak farklı tonlardan icra etmek mümkün olmaktadır.

03E1EBC9029A41FA

Yukarıda açıklamaya çalıştığımız ton aktarımına batı müziğinde “transpoze”, Türk müziğinde ise “göçürme” denilmektedir.

Ney ile ton göçürmesi, farklı neyler kullanılarak mümkün olmaktadır. Yine bir önekle açıklarsak; kalın sesli bir solist için (örneğin) Şah ney ile, ince sesli bir solist için (örneğin) Bolahenk ney ile icra edilerek eser farklı tonlara göçürülmektedir.

“Göçürme” (transpoze) yapabilmek için, farklı boylarda farklı neyler kullanılmaktadır. Neyin boyu uzadıkça tonu pestleşmekte, neyin boyu kısaldıkça tonu tizleşmektedir.

Kaç çeşit ney vardır?

Günümüzde kullanılan 13 farklı tonda ney çeşidi vardır. Bunlar:

Ney İsmi Karar Perdesi Tonu Ortalama Boyu
Bolahenk Nısfiye Mi 520 mm
Bolahenk-Süpürde Mabeyni Mi bemol 550 mm
Süpürde Ney Re 580 mm
Müstahsen Do diyez 620 mm
Yıldız Ney Do 665 mm
Kız Ney Si 710 mm
Kız-Mansur Mabeyni Si bemol 745 mm
Mansur Ney La 780 mm
Mansur-Şah Mabeyni La bemol 820 mm
Şah Ney Sol 860 mm
Davud Ney Fa diyez 910 mm
Davud-Bolahenk Mabeyni Fa 970 mm
Bolahenk Ney Mi 1 m 40 mm

Not: Yukarıda verilen uzunluk değerleri yaklaşık değerlerdir. Kamışın özelliklerine göre farklılık gösterebilirler.